We leven in een tijd van ongekende transities en scherpe contrasten. Klimaatdruk, geopolitieke onrust en een groeiende afstand tot de bron van ons voedsel zetten onze samenleving onder druk. Terwijl onze supermarkten uitpuilen van overvloed, verliezen we stilletjes het zicht op waar ons voedsel écht vandaan komt — en wie daarvoor zorgt. Onze boeren, vissers en tuinders worden vandaag nog te vaak gezien als deel van het probleem, terwijl zij in werkelijkheid de hoeders zijn van onze toekomst. Zij zorgen elke dag voor ons voedsel, onze bodem, onze wateren. Zij dragen de verantwoordelijkheid voor onze voedselzekerheid. We staren ons blind op cijfers en rapporten, en vergeten de mensen die letterlijk de grond onder onze voeten bewerken.

De rijkdom van het Nederlandse voedsellandschap is uniek. Dankzij de variatie in gronden, landschappen en een ideaal klimaat, biedt elk seizoen een overvloed: van wat groeit in de grond tot wat rent, vliegt of zwemt. ‘Plenty to the Table’. Maar die overvloed is geen vanzelfsprekendheid.

Als we nú niet het verhaal omkeren, raken we iets fundamenteels kwijt: onze #biodiversiteit, onze #eetcultuur, onze #zelfvoorzienendheid. Economisch, maatschappelijk én ecologisch is het risico enorm als we de verbinding met onze producenten verliezen. Niet alleen voor vandaag, maar ook voor de generaties na ons.

Onze producenten — de boeren, vissers, tuinders — zijn geen achterhoedegevecht van een verouderd systeem. Ze zijn de hoeders van onze bodem, de beschermers van ons water, de dragers van ons immaterieel erfgoed. Zij weten hoe het landschap leeft, voelen de seizoenen in hun botten, ruiken regen vóór hij valt. Zij voeden ons — elke dag weer.

Juist in deze verwarring groeit een collectieve hunkering naar echtheid, naar traditie, naar waarden die wél standhouden. Niet de traditie van conventie, maar die van verbondenheid. Van zorg, overdragen en bewaren. Van mensen die, zoals onze markante producenten, iedere dag zorgen voor voedsel, ‘t landschap en de gemeenschap. Die met hun handen in de aarde en hun hart bij het seizoen ons voeden – letterlijk én figuurlijk. Zij zijn geen getuigen van een oude economie, maar de hoeders van wat werkelijk telt: bodem, water, biodiversiteit en continuïteit.

In die wereld van overprikkeling en onzekerheid zijn zij onze stille leiders. Hun kennis is geworteld, hun handelen intuïtief. Zij staan aan de basis van voedselzekerheid, brede welvaart en een cultuur waarin we weer weten waar iets vandaan komt – en waar het heengaat.

Zij verdienen meer dan een debat. Zij verdienen erkenning. Niet alleen omdat zij voedsel produceren, maar omdat zij ons iets veel groters geven: continuïteit, zekerheid en verbondenheid. Als rentmeesters nemen ze generaties mee onder hun vleugels. Ze dragen kennis over. Ze bewaken onze biodiversiteit — niet vanuit spreadsheets, maar met hun blote handen in de aarde.

Als we nu niet draaien — het verhaal keren — verliezen we niet alleen producenten, maar ook de mogelijkheid om in brede welvaart te leven.

De rijkdom van het Nederlandse voedsellandschap is ongekend. ‘Plenty to the Table’. Maar dat gaat niet vanzelf. Het vraagt om zorg, visie en liefde voor de grond. Het vraagt om een samenleving die zich durft te herinneren waar haar kracht ligt. In de streek. In de mensen. Noem het “onze toekomst”, dit is precies wat we moeten blootleggen en versterken: alternatieve wegen die al bestaan. Niet als romantisch verleden, maar als reëel perspectief met menselijk maat.

‘De Week van ons eten’ en het ‘Plant The Future Diner’ zijn geen campagnes, deze voorbeelden duiden een beweging. Het is een kantelpunt. Een moment om het verhaal te keren. Om niet alleen #streekproducten te vieren, maar vooral de mensen die ze maken. Als een collectieve ode én een oproep.

Want als wij hen niet erkennen, verliezen we veel meer dan smaken. Dan verliezen we oriëntatie, ritme, regeneratie. Het is tijd voor eerherstel het is tijd voor #trots. Voor een cultuur die weer durft te kiezen voor de kracht van lokaal.

Het bericht Waar blijven we als we niet keren? verscheen eerst op Mattmo Creative.

Het bericht Durf te investeren in het onbekende verscheen eerst op Mattmo Creative.

In deze laatste editie van onze serie over de integratie van duurzaamheid in merkstrategie, laten Mattmo Creative en The Sustainable Link & Co. een praktijkvoorbeeld zien van hoe je een duurzaamheidsstrategie vertaalt naar krachtige merkcommunicatie.

De voortdurende veranderingen in regelgeving en de onzekerheid in de ESG-markt zorgen voor steeds meer ruis. CSRD-naleving is niet langer het enige leidende principe voor veel organisaties. Maar in deze dynamische realiteit is er geen weg terug—duurzaamheid authentiek verankeren in je merkidentiteit is een cruciale strategische onderscheidende factor geworden. Bedrijven die de juiste balans vinden, kunnen complexiteit beter navigeren, risico’s beperken en nieuwe kansen benutten.

Onze nieuwste case study laat zien hoe duurzaamheidsprofessionals en merkstrategen kunnen samenwerken om:

1. De duurzaamheidsstrategie en het narratief te versterken
2. Dit om te zetten in impactvolle merkcommunicatie

De sleutel? Het vinden van de balans tussen mindset (houding, cultuur, perceptie) en meetbare resultaten (impact, financiële prestaties). Deze aanpak leidt tot echte, blijvende verandering—zonder in de valkuilen van greenwashing of greenhushing te trappen.

De brug tussen duurzaamheid en merkstrategie

Door een essentiële verbinding te leggen tussen merkbelofte, bedrijfscultuur en duurzaamheidsstrategie ontstaat een consistent en geloofwaardig verhaal dat zowel intern als extern impact maakt en je reputatie versterkt.

In 2024 heeft Fagron, wereldwijd marktleider in farmaceutische bereidingen, een krachtige stap gezet door “Future Forward: Personalizing Medicine” te lanceren, een geïntegreerde duurzaamheidsstrategie die het bedrijf helpt wendbaar en veerkrachtig te blijven in een dynamische en snel veranderende industrie.

Met een sterke focus op innovatie ontwikkelt Fagron onderscheidende concepten en oplossingen om de groeiende behoefte aan gepersonaliseerde medicatie te vervullen en deze breed toegankelijk te maken. Dit doen ze in nauwe samenwerking met apothekers, voorschrijvers, ziekenhuizen en de bredere zorgsector. Door medicatie af te stemmen op de specifieke behoeften van elke patiënt, creëren zij behandelingen die niet alleen effectiever en veiliger zijn, maar ook beter aansluiten op individuele omstandigheden—met als uiteindelijk doel het verbeteren van de kwaliteit van leven. Bovendien draagt gepersonaliseerde medicatie bij aan het verlagen van zorgkosten door de zorg efficiënter en doelgericht te maken, wat resulteert in betere resultaten voor zowel patiënten als de zorgsector.

Door duurzaamheid direct te koppelen aan de bedrijfsdoelstellingen, zorgt Fagron voor een authentiek en geïntegreerd duurzaamheidsverhaal door de hele organisatie heen. Dit bewijst hoe krachtig de integratie van een sterke merkstrategie en ESG-doelstellingen kan zijn.

Van storytelling naar story-doing

Storytelling maakt abstracte ESG-thema’s tastbaar, maar alleen actie brengt ze tot leven. Bedrijven die hun vooruitgang meetbaar maken en delen, bouwen geloofwaardigheid op en tonen hun werkelijke commitment en maken een verbinding met hun stakeholders.

Terug naar het voorbeeld van Fagron: met “Future Forward: Personalizing Medicine” brengt het bedrijf zijn bedrijfsactiviteiten in lijn met maatschappelijke en ecologische verantwoordelijkheid. Deze aanpak weerspiegelt een bredere beweging binnen de sector, waarin duurzaamheid niet langer een optionele toevoeging is, maar een integraal onderdeel van de bedrijfsstrategie.

Deze strategie weerspiegelt Fagrons visie om op een verantwoorde en inclusieve manier gepersonaliseerde medicatie mogelijk te maken en hierin actief stappen te zetten. Gebaseerd op inzichten uit hun dubbele materialiteitsanalyse en initiatieven voor dialoog en actieve samenwerking met stakeholders, legt deze aanpak de nadruk op de meest relevante ESG-thema’s voor het bedrijf en zijn ecosysteem. Sterke governance, concrete actieplannen en transparante voortgangsrapportages laten zien dat duurzaamheid diep verankerd is in de cultuur van de organisatie.

Bovendien zorgt Fagron, door duurzaamheid direct te verankeren in de bedrijfsdoelstellingen, voor een eenduidige en authentieke boodschap binnen alle bedrijfsactiviteiten. Deze aanpak laat zien hoe bedrijven hun duurzaamheidsvisie kunnen integreren met hun merkstrategie en bedrijfswaarden.

Hun nieuwste jaarverslag brengt deze ESG-doelstellingen en -resultaten op een heldere en aansprekende manier in beeld. Het biedt inzicht in hun bedrijfsactiviteiten en hoe zij hun ESG-verplichtingen integreren en voortgang boeken. Fagrons aanpak maakt gebruik van design om data te vereenvoudigen, waardoor ESG-verplichtingen tastbaar en aantrekkelijk worden. Lees het jaarverslag hier.

De kracht van visuele storytelling

Een sterke visuele identiteit—door middel van kleur, typografie en beeldgebruik—versterkt merkboodschappen en waarborgt merkconsistentie.

Design is een krachtig instrument dat perceptie beïnvloedt, informatie toegankelijk maakt en betrokkenheid vergroot. Het roept emoties op, verhoogt bewustwording en maakt communicatie een ervaring. Een goed ontworpen ESG-rapport maakt complexe gegevens begrijpelijk, visueel aantrekkelijk en impactvol.

In corporate reporting wordt de rol van design vaak onderschat. Toch speelt het een cruciale rol bij het vertalen van data en strategie naar een verhaal dat blijft hangen en wordt begrepen door een breder stakeholderveld.

Duurzaamheid tastbaar maken voor stakeholders

Duurzaamheidsinitiatieven worden het meest krachtig wanneer ze persoonlijk en concreet worden gemaakt.

Abstracte begrippen als ‘klimaattransitie’ voelen vaak afstandelijk en complex. Maar wanneer deze vertaald worden naar menselijke maat en concrete acties—zoals ‘overschakelen op elektrische voertuigen’—wordt duurzaamheid begrijpelijk en toepasbaar op individueel niveau.

Een mensgerichte benadering vergroot de betrokkenheid en het gevoel van verantwoordelijkheid. Bedrijven die duurzaamheid inzichtelijk maken, creëren een sterkere connectie met hun publiek en bouwen een authentieke reputatie op.

Sterke visuals versterken de boodschap. Infographics, videocontent en een consistente branding maken complexe ESG-onderwerpen toegankelijk en emotioneel relevant, wat zorgt voor meer transparantie en vertrouwen.

De economische waarde van duurzaamheid

Duurzaamheid is geen kostenpost, maar een investering met hoog rendement. Bedrijven die duurzaamheid strategisch omarmen, verminderen risico’s, stimuleren groei en versterken hun marktpositie. Ze profiteren van betere financiering, een sterkere reputatie en diepere samenwerkingen. Maar duurzaamheid is meer dan alleen een strategie—het is een verhaal dat met helderheid verteld en met intentie geleefd moet worden.

De vraag is niet langer óf bedrijven moeten verduurzamen, maar hoe. In een snel veranderende wereld geldt één waarheid: wie duurzaamheid serieus neemt, wint de toekomst.

Op het snijvlak van business transformatie, duurzaamheid en merkstrategie helpen Mattmo Creative en The Sustainable Link & Co. bedrijven hun impact authentiek en effectief te communiceren.

Lees ook

Artikel 1 in de reeks: Van morele keuze naar concurrentievoordeel

Artikel 2 in de reeks: Impactvolle strategieën en merkverhalen in een voortdurend veranderend landschap

Auteurs: Monique Mulder, oprichter en directeur Mattmo Creative en Darina Elencheva, Founder & Sustainable Business Transformation Strategist, the sustainable link & co.

Het bericht Voorbij de buzzwords: authentieke duurzaamheidsverhalen vormgeven verscheen eerst op Mattmo Creative.

Artikel 1 in de serie

Waarom duurzame merken winnen

Merkwaarde opbouwen met duurzaamheid en innovatie als uitgangspunt

Merkwaarde is een strategisch voordeel dat bepaalt hoe klanten je merk waarderen, hoeveel ze bereid zijn te betalen en of ze loyaal blijven. Nu duurzaamheid steeds vaker als voorwaarde wordt gezien in plaats van een onderscheidend kenmerk, worstelen veel bedrijven met de vraag hoe ze dit geloofwaardig kunnen integreren.

Eén ding is zeker. Bedrijven die ESG (Environmental, Social, and Governance) serieus nemen versterken ook hun concurrentiepositie.

Onderzoek toont aan dat consumenten niet alleen vaker kiezen voor duurzame merken, maar er ook dieper aan verbonden raken. Een studie van Unilever suggereert dat progressieve advertenties de merksterkte met 74% kunnen verhogen – mits ze oprecht resoneren met consumentwaarden. Maar de realiteit is complexer: consumenten zeggen vaak dat ze duurzaamheid belangrijk vinden, maar handelen niet altijd daarnaar.Veel bedrijven proberen duurzaamheid te gebruiken als verkoopargument, maar vergeten dat het vooral een consistent en geloofwaardig onderdeel van hun merkidentiteit moet zijn.

Merken zoals Patagonia en Tony’s Chocolonely laten zien dat duurzaamheid niet alleen een marketingtool is, maar een fundamenteel onderdeel van hun bedrijfsvoering. Patagonia’s “Don’t Buy This Jacket”-campagne zette consumenten aan tot bewuster koopgedrag, terwijl Tony’s de cacao-industrie structureel wil hervormen. Dit levert niet alleen een sterkere merkbinding op, maar ook een tastbaar concurrentievoordeel.

Ook kleinere bedrijven, zoals aanbieder van koffiesubstituten Northern Wonder, tonen aan dat een sterke, waardegedreven propositie kan leiden tot groei en commercieel succes. Door duurzaamheid in hun kernproducten te verweven, bouwen deze bedrijven niet alleen een trouwe klantenbasis op, maar creëren ze ook positieve milieu- en maatschappelijke impact.

Vraag jezelf wel eens af wat de wereld zou missen als jouw merk morgen verdwijnt? Als duurzaamheid een kernwaarde is, hoe toon je dat dan aan zonder het expliciet te benoemen?

Duurzaamheid als strategische hefboom voor B2B-bedrijven

Naast consumentenmerken, kunnen ook B2B-bedrijven zich onderscheiden met een duurzame strategie. Neem Signify, dat een platina medaille kreeg van EcoVadis, een wereldwijd erkend platform dat wereldwijd 73.000 bedrijven beoordeelt op hun duurzaamheidsprestaties. Met een plek in de top 1% van alle beoordeelde bedrijven, vergroot Signify niet alleen zijn aantrekkelijkheid als duurzame leverancier, maar verstevigt het ook zijn marktpositie in een sector waar duurzaamheid een steeds grotere rol speelt.

Veel bedrijven zien duurzaamheidscertificeringen als een last, terwijl ze juist een commercieel voordeel kunnen opleveren. Klanten, overheden en investeerders willen bewijs van impact, en bedrijven die dit kunnen aantonen, winnen op lange termijn.

Overweeg welke duurzaamheidslabels en relevante certificeringen in jouw sector het verschil maken. Zijn er quick wins? Bijvoorbeeld door gebruik maken van gerecyclede materialen of een CO₂-neutrale toeleveringsketen.

Hoe financier je duurzame innovatie?

Een van de grootste obstakels voor duurzaamheid is financiering. Traditionele bedrijfsmodellen kijken vaak naar de korte termijn, terwijl duurzame innovaties pas op lange termijn renderen.

Toch kunnen bedrijven hierin kansen vinden. IKEA, bijvoorbeeld, investeert miljarden in hernieuwbare energie en circulaire economie-initiatieven, zoals het ‘Buy Back & Resell’-programma. Dit is niet alleen een manier om milieuregels voor te blijven, maar ook een slimme strategie om de merkreputatie en klantloyaliteit te versterken.
Ook Holcim, een wereldleider in bouwmaterialen, zet zich actief in voor duurzaamheid met ambitieuze, wetenschappelijk onderbouwde natuurdoelen. Door waterverbruik te verminderen en de traceerbaarheid van leveranciers te verbeteren, neemt Holcim niet alleen verantwoordelijkheid voor het milieu, maar speelt het ook in op de groeiende vraag naar duurzame bouwoplossingen. Zo verstevigt het bedrijf zijn marktpositie en blijft het een aantrekkelijke partner voor toekomstgerichte klanten.

Het balanceren van ESG-factoren in merkwaarde

Perceptie is alles. Terwijl milieukwesties vaak de boventoon voeren in ESG-discussies, blijft de sociale factor (de “S”) vaak onderbelicht. Toch is een evenwichtige benadering van ESG essentieel voor een geloofwaardige en sterke merkidentiteit. Succesvolle bedrijven ontwikkelen een strategische blauwdruk waarmee ze op een respectvolle manier kunnen opereren in verschillende markten, rekening houdend met culturele nuances. Dit bepaalt niet alleen hoe een bedrijf zich engageert met zijn doelgroep, maar versterkt ook zijn kernwaarden—of dat nu via eerlijke beloning, inclusieve werkculturen of verantwoorde productieketens gebeurt.

Bovendien verwachten overheden steeds vaker dat grote afnemers strikte duurzaamheidsstandaarden hanteren. Bedrijven die zich hier niet op voorbereiden, lopen het risico waardevolle partnerschappen en marktkansen te verliezen. Daarom is het cruciaal dat ESG-factoren in merkwaarde aansluiten bij de meest materiële onderwerpen voor een bedrijf en de aard van zijn producten of diensten.

Een sterk voorbeeld is Unilever’s Dove, dat doelgerichte marketing succesvol combineert met functionele productmarketing. De iconische “Real Beauty”-campagne, die natuurlijke schoonheid en zelfvertrouwen viert, heeft niet alleen geleid tot aanzienlijke groei, maar ook bijgedragen aan een authentieke en impactvolle merkpositionering.

De brug: verbindt je merkidentiteit en ESG

Om ESG en merkstrategie naadloos te laten samensmelten, moeten bedrijven hun duurzaamheidsdoelen diep verankeren in de bedrijfscultuur en -strategie. Dit vraagt om een solide merkplatform waarin archetype, persoonlijkheid en essentie helder gedefinieerd zijn. Alleen zo kunnen bedrijven niet alleen relevant blijven, maar ook hun reputatie versterken en duurzame groei realiseren.

Door gerichte en materiële ESG-initiatieven te koppelen aan de merkidentiteit ontstaan authentieke en inspirerende verhalen die resoneren bij klanten en stakeholders. Dit creëert niet alleen vertrouwen en loyaliteit, maar zorgt er ook voor dat medewerkers, partners en klanten zich verbonden voelen met de missie—waardoor ze vanzelf merkambassadeurs worden die het duurzame gedachtegoed van het bedrijf uitdragen.

Duurzaamheid is niet langer een ‘nice to have’ – het is een commerciële noodzaak. Maar het verschil tussen bedrijven die duurzaamheid als marketingtruc gebruiken en bedrijven die er echt hun merk omheen bouwen, is groot.

Wees consistent. Duurzaamheid moet voelbaar zijn in elk aspect van je merk – van productontwikkeling tot klantenservice. Maak het tastbaar. Vermijd vage claims en toon meetbare impact. Denk lange termijn: De bedrijven die nú investeren, plukken later de vruchten.

Dus, de vraag is niet of je duurzaamheid in je merkstrategie moet opnemen, maar hoe. Wat is jouw eerste stap?

In de volgende artikelen uit onze serie beantwoorden we de vragen:

• Welke stappen kunnen B2C- en B2B-bedrijven nemen om waardegedreven proposities concreet te maken?
• Hoe kan het “The Bridge”-framework helpen bij het balanceren van alle ESG-elementen in branding?
• Hoe meet je het succes van duurzaamheidsgedreven merkwaarde?

Auteurs: Monique Mulder, oprichter en directeur Mattmo Creative en Darina Elencheva, Founder & Sustainable Business Transformation Strategist, the sustainable link & co.

Wordt vervolgd!

Lees ook

Artikel 2 in de reeks: Impactvolle strategieën en merkverhalen in een voortdurend veranderend landschap

Artikel 3 in de reeks: Voorbij de buzzwords: authentieke duurzaamheidsverhalen vormgeven

Auteurs: Monique Mulder, oprichter en directeur Mattmo Creative en Darina Elencheva, Founder & Sustainable Business Transformation Strategist, the sustainable link & co.

Het bericht Van morele keuze naar concurrentievoordeel verscheen eerst op Mattmo Creative.

Dat kan, en dat is prima. Als communicatie en ontwerpbureau hebben wij al veel merken een opvallende eigenheid gegeven. Dat vinden we leuk en daar zijn we goed in.

Maar is een merk niet meer? Een wereld van associaties, herinneringen en verhalen? Waarin mensen een rol spelen, de wereld eromheen voelbaar is en een veelvoud van indrukken mogelijk is?

Wij denken het laatste. Voor ons is Nike meer dan een simpele swoosh die strak op een doos staat gedrukt. Nike gaat voor ons over de passie van het doen en over het omgaan met tegenslag. Over het opvallende korte shirt van Andre Agassi op Wimbledon, het statement van Colin Kaepernick tegen Trump, de moed van jonge vrouwen die in het Midden-Oosten de straat op gaan om te hardlopen. Over de pittige uitdagingen rond duurzaamheid, over de slimme recycling van schoenen tot nieuwe grondstoffen.

Dan is een merk een cultuur. Net zoals een stad een cultuur heeft, of een voetbalclub. Een cultuur die opvallend en spraakmakend is, vol verdieping en nuances. 

Daar gaat ons hart het hardst van kloppen. Dan komen markten, mensen en de maatschappij bij elkaar. Dan wordt het echt. Een merk komt tot leven, met een fascinerende gelaagdheid. Mensen worden geraakt en klanten voelen zich echt betrokken, tot in hun hart. 

Dan komt Mattmo tot volle bloei en ontdek je pas echt hoe bijzonder we zijn. We weten als geen ander een merk een gezicht met verdieping te geven. Als tegenwicht tegen verdunning en vervlakking, waardoor steeds meer merken als behang opgaan in de achtergrond.

Questions about this
or that?

contact

Het bericht Mattmo voor merkcultuur verscheen eerst op Mattmo Creative.

MONIQUE MULDER (MM): When Paul and I visited your Ivory Coast office, a colleague of yours presented a beautiful project situated in the small village of Ebrah. It consisted of a holistic village masterplan that developed infrastructure, tourism, new housing and educational facilities within a larger social framework. I found your dedication to conserving the intangible heritage of nature and culture truly fascinating and inspiring. I’m eager to understand your design philosophy, especially how you blend Ivorian roots with architectural knowledge to address urgent issues like climate change, which directly impacts architectural form and community life. Could you share insights into this project?

ISSA DIABATÉ (ID): I’ll begin by providing some background on us. My journey started in 1995 as an intern with my now partner, and over time, we eventually became partners. One important question in the back of our minds remained concerned with how we deal with our environment here and more broadly the African city. This led us to a pivot around 2013: we realized that if we would operate as developers, we would gain more influence over the design process, i.e. to whom we sell our work, giving us far more control over the entire development cycle.

PAUL VAN RAVESTEIN (PVR): It allows for more grip on project conditions, I guess?

ID: Yes, demonstrating alternative working practices in a local context was key for us. Our first attempt was a project called The Chocolate Residence, a relatively high-end apartment complex featuring 32 units on an 11,000 square meters site. This is actually quite unusual, as a residential development is usually a site of 1.000 to 2.000 square meters with just a single house. So, for us, it was important to explain that in our approach it’s not about the quantity of space, but it’s about the quality and the way you live. We challenged conventional desires for expansive personal space, instead advocating for shared communal benefits. We prioritized shared amenities and lifestyle, such as communal living spaces and underground parking, which created more common areas.

MM: We saw it; it was amazing! It is about creating shared spaces in regional communities and how to negotiate centralized and decentralized uses of these spaces. Just like your contribution in the Central pavilion of the Architecture Biennale Venice in 2023, where you also showed the project.

ID: Following the completion of The Chocolate Residence, we are now building a larger endeavor. This project will offer 226 units at a more affordable price but with a wider range of amenities, including offices, communal areas, and sports facilities like a gym and a pool. Our aim with this design is to emphasize integration; by centralizing multiple functions within a single space, we reduce the need for movement and mitigate issues like mobility and pollution. During the design process, we felt a need to start thinking from the very beginning, going back to questioning what it means to build a city and how contemporary African design process connects with that. It questions the relationship of our cultures to our perception of cities: Do contemporary cities mean anything in our cultural settings?

This prompted a journey within the country to understand local organization, particularly of collective living. Many villages, I found, are often fully sustainable through indigenous knowledge and self-sufficiency in areas such as food and medicine for example.They offer insights into potential future models of living that could bridge traditional practices with modern urban development. We find that most of our local culture is very young and contemporary, and that will bring a new locally crafted model of the contemporary African city. The clash between Western urbanism and Africa’s local rhythms creates challenges in city planning. Negotiating spaces for living, working, and nature, while considering agriculture and retail from the start, could lead to urban designs more aligned with local needs. The governance of communities rooted in a tradition where villages are led by a chief who is close to the inhabitants, contrast against the distant government we have in modern African cities.

MM: Besides the Ivorian government, local chiefs play a crucial role in society, offering a distinct administrative and social framework.

ID: Yes, so the first step is to determine how to recreate or develop good governance. We recognized that scale plays a crucial role in this process. Therefore, we approach it on a more human scale. One idea is to confine the planning space to a manageable area where walking suffices for most activities, eliminating the need for motorized transportation. By integrating all energy, governance, and activity requirements within this compact space, we aim to create a self-contained community. Trees serve as connectors for shared interests, so it’s important to cover a significant portion of the site with them. Additionally, replanting mangroves along the lagoon is essential to ensure effective species conservation. We are very low-key and factual in our approach as we avoid having building systems that are too complicated. For instance, we propose using cross ventilation which makes active insulation unnecessary in most cases. We wanted to keep our developments relatively small and sound.

In fact, this approach would alleviate concerns about demographic growth. Rather than cities sprouting up haphazardly, we envision collective cities, each serving a distinct purpose. Some could focus on education or healthcare, while others cater to transportation or small-scale industries. The objective is to completely reconsider how we approach urban planning, taking into account our recent experiences here in Africa.

We’re currently in a phase where we’re grappling with various pressing issues concerning water and energy. Recently, we had a fascinating discussion about the feasibility of using solar energy. It appears that solar energy may not be the optimal solution in this region. In Abidjan we experience frequent cloud cover, which affects the efficiency of solar energy. While our discussion served as a formative and investigative study, it has prompted us to explore alternative solutions.

PVR: Ebrah is part of your Urban Development project 2030 (koffi-diabate.com/projet-ebrah) that embodies a larger integrated vision where innovation often emerges at the intersection of various functions or disciplines. I was wondering whether its inception was prompted by recent urgencies, or if it stems from a longer standing fundamental approach to urban planning, architecture, and development?

ID: My partner Koffi is from Ebrah. This connection significantly influences our approach to governance and community engagement, facilitating the land’s availability for our sustainable initiative. Koffi’s familiarity with the villagers and their collective understanding of the project’s value enhances collaboration.This local involvement diverges from the national government’s usual methods, emphasizing the importance of integrating local governance and chiefs in the project’s execution.

PVR: Your colleague Jean-Marc mentioned that you are encouraging villagers to keep their land instead of selling it to large or foreign organizations, correct?

ID: Yes, land is a major issue here. The population increase in Ivory Coast has led to rapid acquisition of land by both local and foreign developers.This trend disadvantages the local communities, depriving them of agricultural land, while exacerbating poverty and forcing displacement for the construction of expensive suburban villas.The current transition from collective traditional ownership to private individual ownership facilitated
by the government is leading to the fragmentation and sale of private lands.This complicates the ability to maintain or initiate sound development, as the land becomes divided and harder to manage effectively.

We’re encouraging villagers to view land ownership differently: rather than selling land for
a one-time profit, we propose developing the land with them into properties that can be rented and thus provide continuous income for them and their future generations. Convincing the villagers is a challenge, but as developers we might purchase some land to demonstrate the long-term benefits of this approach.This strategy supports both financial and social advantages for the villagers today and in the future.

MM: Your approach differs significantly from common practices elsewhere, made feasible by your dual role as developer and architect. This requires extensive communication with all stakeholders – the chiefs and the entire village community – to get them on board for this transformative journey. Beyond mere economics or governance, this is about respecting and integrating their culture, land, and emotions into the development process, emphasizing the importance of community consent and involvement in sustainable development initiatives.

ID: Absolutely. Trust is pivotal as we move forward. Engaging with the community directly over six to seven years builds this trust, a process requiring immense patience.

MM: Has your patience in realizing this vision been cultivated within your team, or do you observe a similar approach among other architects and developers across Ivory Coast?

ID: It was a bit difficult in the beginning to come out and say, “we need to become developers” within the architecture community here. The first reaction from other architects was that, as an architect, you need to at least maintain your right to criticize. But our argument is that we live in a very different context. We live in a context where my partner likes to say, “My ex-tailor is now a developer, so why shouldn’t architects be?”

MM: This reflects a shift in approach that grants architects greater influence and control over projects, allowing them to merge the architectural vision with broader societal impacts. Essentially, it’s about empowering communities through design.

ID: Absolutely!

MM: The villagers may not recognize the longterm benefits that you foresee.They often focus on immediate financial gain. By introducing innovative business models related to land ownership and value, you essentially protect them, ensuring a sustainable economic future rather than just a quick profit.

ID: Increasingly, young architects are embracing the blend of social sustainability and urban development to foster vibrant living and working communities. At times, many feel constrained by the old-fashioned expectations of most clients.This approach addresses their desire to create impactful designs not just for individual clients but for society at large.

MM: In the northern Netherlands, a typical development project involves architects, developers, and landscape designers to create 2000 households, with 30% designated as social housing. An innovative financial model sets aside 5% of retail profits for a fund benefiting social housing residents, offering financial security and access to services.This approach, similar to concepts discussed in Abidjan, highlights the importance of cross-cultural learning and has the potential to economically and socially empower individuals, fundamentally transforming communities and advocating for holistic environmental design.

ID: Yes, exactly. It’s the essence of being in this moment in architecture where we have the opportunity to redefine our practice innovatively.

MM: Given your frequent travels and discussions with architects on how design practices are evolving, it seems you’re observing a paradigm shift in how architecture is understood – not just in terms of its aesthetics but more so on its role in fostering social and communal living.

ID: Yes, I’ve noticed a shift in architectural perception over the last decade, increasingly prevalent in global forums like the World Architecture Festival.This shift emphasizes social and communal aspects, sustainable practices, and the integration of indigenous architectural methods and materials. When you look at the North

of Ivory Coast for instance, you have a lot of individuals who have recently made money from new cashew nut production. After their initial profits, the first thing they do is move from their traditional, bioclimatic huts to constructing concrete block structures, often up to 10 stories high. I often discuss this with my students and ask, “who are we to go and tell them not to do that?” While we think of it as an object with a certain performance, building a house with brick walls and a tin roof is about social status. If you don’t plan on that level, you’re missing the point. Failing to acknowledge this perspective means missing the broader societal context in which these decisions unfold.

MM: Absolutely, this mirrors our experience during a decade in Shanghai, where we observed similar patterns. Now, with China’s real estate crisis, we’re prompted to reconsider scale. Small-scale initiatives offer room for integrating local knowledge and respecting context, yet Abidjan’s anticipated demographic boom necessitates broader strategic adjustments, much like the challenges faced in China. Addressing this involves both micro-level advice and wider municipal strategies to effectively manage the influx into cities. How do we collectively tackle such urban migration challenges?

ID: I suppose, for us, it’s important to consider what we can do within our capabilities. However, there’s also the option of entering the government and enacting regulations and policies.

In the interim, we have faith in the effectiveness of leading by example, by experimenting with and showcasing alternative approaches. The Chocolate Residence project serves as a prime example. Following its implementation, construction favored denser housing options over single-plot developments. This showcased the feasibility of the approach and emphasized the importance of embracing solutions rather than imposing them. Presently, we are exploring various typologies to address existing shortcomings. For instance, how can we design architecturally sound buildings that accommodate a larger number of residents while prioritizing energy efficiency and overall sustainability? By incorporating principles of proper ventilation, bioclimatic design, and effective shading, we aim to create structures that meet the needs of communities. Once we offer designs that can serve as templates, people naturally begin to adopt them.

PVR: Indeed, Jean-Marc highlighted the shift towards a new definition of luxury in Japan, focusing on quality over size. He emphasized the luxury found in well-crafted, small-scale urban housing, suggesting that these projects offer a richness that large concrete buildings lack. This perspective opens up greater possibilities for redefining luxury in urban development, focusing on detail and quality in smaller spaces.

ID: Yes, generational shifts are reshaping desires, with young people valuing different qualities than previous generations. This evolution accompanies an era of hyper-connectivity, alternative life approaches, and swift changes in service delivery and mobility. The transformation across these aspects is fascinating, reflecting a collective shift rather than individual changes.

PVR: How would you describe the new generation in Ivory Coast? It seemed to us that their ambition is defined by a desire to forge a unique path that respects traditional values while embracing modern advancements. This generation is characterized by a readiness to challenge conventional norms, a strong sense of community, and an eagerness to contribute to the country’s development on their terms, leveraging technology and global connectivity to make their mark.

D: To me, the younger generation in Ivory Coast displays a markedly different attitude, notably less fixated on Western ideals. In my generation, there was a widespread desire to study abroad, whereas today, people pursue interests that resonate with them personally, regardless of location.This shift has had a profound impact, and I also sense a distinct vibe among young people, particularly in the arts, over the past five years.This is evident in their fashion choices, where they often combine elements of traditional clothing with modern elements like sneakers. I believe the Internet has played a significant role in this evolution, expanding concepts of space from being purely geographic to now include psychological and other spatial dimensions. Now, individuals can feel connected to people and places worldwide, drawing inspiration from diverse sources. Furthermore, individuals returning to Ivory Coast from cities like Paris and Montreal now see it as a canvas where they can craft their own environments, arousing a new source of pride. Together, these shifts have had a significant impact on the current generation.

Het bericht Mattmo talks with Issa Diabaté about sustainable urban development in the African context. verscheen eerst op Mattmo Creative.

Bedrijven en hun motivatie 

Mulder opent het gesprek na Breen zijn introductie en maakt duidelijk dat grote MKB’s verplicht worden om te gaan rapporteren en dat veel van de bedrijven die Mattmo Creative heeft geïnterviewd al ontzettend goed bezig zijn, maar er niet over communiceren. De waarde wordt daar niet naar boven gehaald. Ze verduidelijkt dat dit gebeurt omdat goed gedrag al in de missie en visie van deze bedrijven zit, en het voor hun heel normaal is om deze kwaliteiten te hebben. Mulder moedigt deze bedrijven aan om te gaan rapporteren en communiceren over hun intrinsieke waarden, activiteiten, en impact. Zo biedt de CSRD-wetgeving kansen voor bedrijven die zich nog niet verantwoorden op het gebied van milieu of sociale impact. Deze bedrijven krijgen nu een duwtje om het ook echt te gaan doen. 

Breen vult aan dat er volgens hem drie verschillende groepen zijn wanneer het gaat om rapporteren. De eerste groep bestaat uit bedrijven dit bekijken vanuit risicomanagement. Ze denken aan hun reputatie, en willen daar geen schade oplopen. De tweede groep bekijkt rapporteren vanuit een business- en marketingperspectief. Die zien dat bedrijven die hun producten op een duurzame wijze in de markt zetten, meer sales krijgen. De derde groep, zijn de bedrijven met een intrinsieke motivatie om goed te doen.

Beiden zijn het erover eens dat de CRSD-wetgeving als voordeel met zich meebrengt dat iedereen in eenzelfde soort taal gaat praten. Niet meedoen kan langdurige impact hebben voor bedrijven, zoals niet meer kunnen meedoen met tenders, of niet meer met toeleveranciers kunnen werken. De wetgeving vergroot daarom de impuls om wel te gaan rapporteren over hun maatschappelijke en sociale impact. De hele keten kan op deze wijze verduurzamen.

De standaardisatie van duurzaamheid 

‘De standaardisatie van duurzaamheid is hard nodig.’ uit Breen. Hij vult daarbij aan dat het op de huidige markt meteen duidelijk is wanneer men spreekt van financiële termen zoals winst, maar dat duurzaamheid uitrekenen nog te vaag is om vergelijkbaar te zijn.

Die duurzaamheidsinformatie, die moet echt vergelijkbaar worden. Die moet ook betrouwbaar worden en die moet ook compleet zijn. En dat is eigenlijk wat de CSRD beoogt om mogelijk te maken.

‘Bedrijven zoals H&M en Vattenfall zijn al op hun vingers getikt vanwege deze vage interpretatie van duurzaamheid. Zij hebben claims gedaan in hun communicatie, die ze niet waar kunnen maken’, voegt Mulder toe. 

Er moet echt een systeem zijn wat transparant is, wat iedereen op een dergelijke manier kan interpreteren.

Invloed op ketens 

‘Albert Heijn is een bedrijf met een lijst aan toeleveranciers. Dit bedrijf heeft er voordeel bij als zijn toeleveranciers ook meegaan in de CSRD, want anders kan Albert Heijn niet meer met ze samenwerken’, stelt Mulder. Dus de wetgeving heeft impact op de hele bedrijfsketen. 

Zowel Mulder als Breen uiten dat een versnelling plaats moet vinden als we de gestelde klimaatdoelen in 2050 willen behalen. Het zijn reëele, gemeenschappelijke doelen. Het lijkt misschien ver weg, maar is eigenlijk heel dichtbij. Breen haalt ook de mijlpalen voor 2030 van de Sustainable Development Goals (SDG)’s aan. Er moeten transformaties plaatsvinden op gebied van ketens, overheden, bedrijven, wetenschappers, niet gouvernementele organisaties en meer. De grootste winst hierbij is dat iedereen nu ook echt moet gaan samenwerken om deze doelen te halen. Dit kan resulteren in meer samenwerking om samen een transparante en duurzame(re)  keten te realiseren.

De D van Duurzaam is doen

‘Je kunt het niet alleen’, vult Mulder aan. ‘Je verduurzaamt samen en je maakt gezamenlijk een impact. Om dat te doen heb je als bedrijf ook een ‘purpose’ ofwel een hoger doel nodig. Anders weet je niet wat je wilt meten. En dat getal is ontzettend belangrijk om gemotiveerd te raken en er achteraan te lopen, om een uitdaging te hebben en om doelen te stellen.’

Auping wordt in dit interview door Breen naar boven gebracht als een voorbeeld van gezamenlijke verduurzaming. Het bedrijf kwam erachter dat hun matrassen aan het einde van hun levensduur op de vuilnisbelt terechtkwamen en verbrand werden. Zij hebben toen in het hele productieproces van het matras gezocht naar mogelijkheden om de grondstoffen te gaan recyclen. Hier hebben ze niet alleen hun interne designafdeling, maar ook hun toeleveranciersketen voor nodig gehad. Hierna hebben ze hun nieuwe technieken opengesteld, om de hele markt naar een duurzamer niveau te trekken. In eerste instantie, kost die circulariteit op deze manier geld aan cashflow maar het betekent ook dat naast je designafdeling, klanten en toeleveranciers, ook de aandeelhouders mee moeten gaan in dit model, dus samenwerking alom. 

Ik heb geïnvesteerd, ik hou dat gewoon binnen, in het bastion, en dan heb ik 10 jaar voorsprong.

Mulder vult hierbij aan dat in vele gevallen het intellectueel eigendom (IP) een crux is voor vele bedrijven en alles tegen kan houden. Veel bedrijven denken in hun eigen voordeel. Mulder moedigt bedrijven dan ook aan om te delen en daarmee versnelling te implementeren. ‘Probeer verduurzaming op een hele andere manier te verankeren, waardoor veel meer partijen er gebruik van kunnen maken, en een heel ander financieel beeld krijgen.’, aldus Mulder.

Economische, sociale en ecologische waardecreatie

Het interview wijkt uit naar het sociaal en ecologisch rendement. Mulder verklaart dat deze ook meetbaar moeten zijn. Ze noemt het bedrijf Trebocca. Een Nederlands koffiehandelaar die hun koffie uit Ethiopië haalt. Via blockchain-technologie zorgen zij voor het welzijn van de boeren, van gezondheid tot educatie. PicNic deelt ook de kennis die zij krijgen van hun elektrische vloot, zodat het kan worden ingezet voor verkeersveiligheid. Zo kan een bedrijf dus waarde creëren voor een hele andere keten.

Breen legt nadruk op de waardecreatie die Mulder benoemt. Hij legt nadruk op het feit dat waardecreatie al jaren in ontwikkeling is en dat dit in Nederlandse bedrijven ook terug is te zien. Hij noemt het Integrated Reporting Framework dat in 2013 is gelanceerd en de Corporate Governance Code, die er in 2016 bij is gekomen. Breen verklaart dat in de Nederlandse Corporate Governance code stond dat het doel van een vennootschap het streven naar aandeelhouderswaarde was. Met de invoering van Corporate Governance Code in 2016 is daar het streven naar brede  waardecreatie erbij gekomen. Het raamwerk van integrated reporting stelt bedrijven in staat om het verhaal van waardecreatie, het businessmodel en ook hun performance goed te kunnen vertellen. Hij trekt het verhaal terug naar de CSRD, en legt uit dat met de CSRD-gegevens over ketens terug te vinden zijn. Hierdoor kunnen bedrijven beter gaan sturen op brede waardecreatie en dit ook verantwoorden.

Geïntegreerd werken 

Mulder kijkt in dit geval niet alleen naar geïntegreerde rapportage, maar ook naar geïntegreerde rapportage tussen alle zuilen in een bedrijf. Het is een geïntegreerde aanpak van de duurzaamheidsstrategieën. Zo heeft geïntegreerd werken invloed op de arbeidsmarktcommunicatie, het meedoen met tenders, en de consument. Ze moedigt bedrijven aan om hun duurzaamheidsvisie door de hele organisatie te implementeren, niet alleen intern, maar ook via de stakeholders, toeleveranciers en consumentenpartners. 

Breen vult hierbij aan dat bedrijven een goed te communiceren doelstelling nodig hebben. Hij noemt het bedrijf Novo Nordisk die diabetes de wereld uit wilt helpen. Hij stelt dat consumenten zich hier veel beter aan kunnen relateren. Hij noemt ook Colin Mayer, van de British Academy, die verklaart dat een bedrijf zich positief moet gedragen om de huidige sociale en ecologische problemen op te lossen zonder weer nieuwe problemen te creëren.

Kansen in innovatie

De CSRD is een middel om creatiever en innovatiever te denken. Dit is de conclusie die beiden trekken na het benoemen van een aantal bedrijven die op een innovatieve manier duurzaamheid hebben geïmplementeerd. 

Aan de ene kant denken we god het moet, maar aan de andere kant vind ik het een heel mooi instrument dat mensen aanzet om creatiever en meer innovatief te denken, want wat we nodig hebben is echt toegepaste innovatie.

Breen verklaart dat hij van de combinatie is. Er bestaan bedrijven die voorop kunnen en willen lopen, maar voor sommige bedrijfstakken is dat lastiger. Dit heeft niks te maken met of ze het willen, hun bedrijfstak maakt het gewoon moeilijker. Sommige bedrijven redden het financieel niet om innovatief te zijn in duurzaamheid. Daarom is een wetgeving die een hele bedrijfstak omhoog kan meenemen belangrijk.

Als jij opereert als bedrijf in een bedrijfstak met een relatief lage marges, weinig kans om je te onderscheiden op duurzaamheid en zonder goed gereguleerde minimum standaarden dan is het lastig om daar echt op vooruit te gaan lopen.

Finding your purpose

Mulder maakt duidelijk dat bedrijven met kleine marges wel partners opzoeken in een poging om innovatieve acties te ondernemen, en dat positieve impact hebben op sociale en ecologische aspecten niet meer alleen kan. Ze noemt dit de ‘gedeelde urgentie’. 

Mulder en Breen halen vervolgens de ‘purpose’ van een bedrijf aan. Wat is hun gedeelde urgentie ofwel hun hogere doel. Bedrijven kunnen samenwerken gebaseerd op een gedeelde doelstelling, en dat gaat verder dan alleen wetgeving. Alignment tussen de partners in de keten is tegenwoordig essentieel voor een bedrijf. Breen licht toe dat sommige bedrijven het moeilijk vinden om een ‘purpose’ te vinden omdat ze al jaren vanuit een winstoogmerk opereren. Hij adviseert dit soort bedrijven aan om in hun eigen historie te duiken.

De eerste oprichter heeft nooit gezegd ik ga een bedrijf oprichten om winst te maken, maar zo’n eerste oprichter heeft heel vaak een visie en een missie voor ogen gehad, waarom dat bedrijf ook zo succesvol is geworden.

CSRD en data 

Mulder en Breen komen weer  terug op de CSRD. Deze wetgeving heeft betrouwbare data nodig die niet alleen uit eigen systemen van bedrijven komt, maar ook vanuit het ecosysteem waarin ze opereren. Gegevens moeten uitwisselbaar zijn. Data en een dashboard creëren is ontzettend belangrijk. Het gaat niet meer alleen om een verhaal, maar om impactgetallen. Impactclaims moeten bewijsbaar en makkelijk terug te vinden zijn. Een keten van geïntegreerd communiceren, meten en weten, en dashboards is dus een standaard om naar te streven. Greenwashing behoort tot de verleden tijd, dankzij de CSRD.

Het bericht CSRD: hoe hebben we samen impact? verscheen eerst op Mattmo Creative.

ONZE MOVEMENTS ZIJN EEN ANTITHESE VAN DE MODERNE, COMMERCIËLE LANDBOUW….

Na de olie-industrie die Noorwegen sinds de jaren 70 rijk heeft gemaakt. is visvangst, productie en de export ervan de tweede economische basis van Noorwegen. 70% hiervan wordt ingevuld door “aquafarming” van zalm.

Monique Mulder (Mattmo Creative) maakt vaker cultuurscans in het buitenland waarbij ze de createurs van het land wil ontmoeten. Naast haar lezing en workshop op de Universiteit van Bergen over ‘Ecological Design & Aquafarming’ voor de nieuwe generatie designers, bezocht ze een aantal New Nordic Cuisine chefs in Bergen om te zien hoe de visie en creativiteit van de New Nordic Cuisine is geïntegreerd na al die jaren.

Lysverket is een uitgesproken modern minimalistisch en verfijnd restaurant en bar in het topsegment. Het bevindt zich in het art-center KODE4, met een focus op verse visgerechten van de beste lokale bronnen. Christopher Haatuft, chef en founder maar bovenal een punker, werkte o.a. bij Blue Hill van Dan Barber in New York en kwam zes jaar geleden terug naar zijn geboortegrond in Bergen.

Christopher weet alles van zijn geschiedenis en cultuur van zijn land en is altijd op zoek naar nieuwe producten van kleinschalige producenten; dat is de identiteit waar hij trots op is en ook niet zonder kan. Een ‘locavore’, sociaal bewust en collaboratief. Zijn specifieke filosofieën en kookkunst zijn een verhaal over de Noorse kustgeografie, biologische bergboeren en duurzame aquacultuur. Hij experimenteert met producten zoals zeewier, maakt er verschillende soorten gelei van en zoekt naar de oude inheemse broodbaktechnieken van platbrood.

Nieuwsgierig, dat is hij, en dat wil hij aan de nieuwe generatie overbrengen. Christopher Haatuft is ‘A rebel with a cause’. Bedreven vertelt hij zijn motivatie: “Noorwegen heeft de grootste kustlijn ter wereld en we bevinden ons in een klein, ruig gebied van die wereld – met een specifiek landschap. Ik wil iets doen specifiek met deze plek.” Hij verbindt continu cultuur, landschap en de geschiedenis van zijn bodem met de creatieve disciplines van het nu om zich te laten inspireren en zich vrij te voelen. Dat maakt ons restaurant ook cultureel relevant voor alle creatieve industrieën in Bergen. “Muzikanten, modeontwerpers en kunstenaars inspireren mij en designers zijn een verbindende factor die al deze disciplines met elkaar kunnen verbinden.”

“Ik kan een hardcore anarchist zijn, maar ik ben een pragmaticus; Ik kan koken en wil niet altijd zeggen dat ik tegen iets ben zoals de grootschalige landbouw en commerciële aquafarming. Ze uniformeren ons voedsel en vervuilen onze fjorden. Je kan beter ergens voor staan om de oppositie te bekeren, zo is mijn restaurant Lysverket zoals ik wil zijn, mijn podium en kook ik nu zoals ik kook. Ik hoop werkelijk te beïnvloeden en het bewijs te leveren op het bord. Zo breng ik het verhaal dichter bij mensen, ik vertel het adembenemende mooie verhaal van onze natuur van glinsterende meren en weelderige groene bergen en van onze kleine organic boeren. Zij zijn mijn vrienden.”

Je kan zijn specifieke positie in de mondiale gastronomie samenvatten met de opkomst van de New Nordic Cuisine. En hij is van plan om een meer progressief en duurzaam economisch ecosysteem te creëren tussen de leveranciers die hij waardeert. Hij noemt het een ‘gesloten circuiteconomie’ waarin handel plaatsvindt tussen ‘mensen die van ons houden en van wie we houden.

Met groot respect spreekt hij over onze Nederlandse eetcultuur; “Jullie blijven niet hangen in de clichés van de molens, het is een internationaal beïnvloede keuken zowel vanuit het koloniale verleden als vanuit het heden. Adoptief en innovatief. Een ‘sci-fi kitchen’, zoals hij het noemt, met o.a. vertical farming en grootschalige voedselproductie in kassen, creatieve innovaties en producten en heel veel bottom-up initiatieven.”

Dutch Cuisine is in zijn ogen niet uit te leggen in 10 minuten door de enorme mix van diversiteit. “Ik onderschrijft de principes van Dutch Cuisine. Ze liggen dicht bij de principes van de New Nordic Cuisine en zijn voor mij als vanzelfsprekend maar ik draag ze ook uit om o.a. mijn leerlingen, die vaak uit het buitenland komen, op te voeden met mijn ethische waardes van de New Nordic Cuisine. We moeten leergierige geesten creëren en vertellen over onze eetcultuur, kooktechnieken en productkennis. De scholen hier creëren niet de juiste onderzoekende en ondernemende attitude bij de leerlingen en het kennisniveau vind ik niet goed.”

Maar Dutch Cuisine is een blend, een “Juxtapose” voor mij, net als jullie progressieve politiek. In Nederland is de mix interessant. Ik heb hier een Iranese buurman, verderop zit een Chinees. Die diversiteit van hun ‘pure cooking’ dat vind ik interessant. En creativiteit is de innovatie die ze er zelf in leggen. Ik organiseer meetings met internationale chefs over van alles en leg een stempel op al mij stagiaires, al 15 jaar, want zij moeten een nieuwsgierige attitude hebben – wat op de scholen niet wordt bijgebracht.

Hij ziet het dan ook wel voor zich dat Dutch Cuisine en de New Nordic Cuisine hun consideraties en kennis kunnen gaan delen, omdat veel onderwerpen, attitude en ethiek overeenkomstig zijn. De relatie me Nederland dateert al vanuit de veertiende eeuw. We zijn Hanzesteden en handel in voedsel stond voorop. Stokvis was een van die producten die uit Bergen werden gehaald. Het ging de steden toen om de economische samenwerking; laten we nu de culturele samenwerking zoeken.

Ook de zoektocht en de directe lijnen met de producenten initieert hij zelf. Naast zijn organic boeren werkt hij met zijn eigen duikers en gaat op zoek naar interessant seafood. Projecten zoals de Matchmaking en de Routes van Dutch Cuisine zijn voor hem interessante ontwikkelingen die bij de New Nordic Cuisine nog ontbreken, daar zijn producenten nog geen onderdeel van die beweging.

Waar Christopher enorm enthousiast van wordt is creativiteit. Vanuit zijn eigen creativiteit wil hij altijd experimenteren met invloeden van andere culturen. Dat brengt hem verder. Toen hij in New York woonde en de hele wereld-eetcultuur op het hoogste niveau in één stad aantrof, zag hij die unieke mix als een grote inspiratiebron en rijkdom om de wereld te ontdekken. “Dit kan ook vanuit Bergen, hier valt nog een hele wereld te ontdekken.”

Restaurant Cornelius is opgericht door een seafood duiker en een chef. Monique sprak met chef Haakon Pansuna in het restaurant dat zich op een eiland bevindt – Holmen, net voorbij de baai van Bergen. Iedere dag werken ze met de opbrengst van de duiker en laten hun creativiteit daarop los. Er is dan ook geen menu waarvan je kan kiezen.

Ze hebben een speciaal bedrijf opgericht om hun oogst van de dag in een bassin te mogen houden en daardoor kunnen ze hun filosofie uitoefenen om dagvers seafood op het bord te krijgen, verser wordt het niet. Haakon vertelt dat zij niet alleen organic koken en dagvers maar hij legt uit dat ze met het klimaat koken. Meteorologische Menu’s worden hier geserveerd. De seafood producten geven andere energie af, afhankelijk van het klimaat.

Geïnspireerd door weer en wind passen ze hun menu aan op de weersomstandigheden. Als het regent heb je als mens andere energie uit het product nodig, zegt Haakon, dan als het vriest. Ze staan daardoor zo dicht mogelijk bij de natuur, dat is hun drijfveer. “Het behoud van onze eigen natuur begint bij onszelf. Met beleid vissen we uit onze eigen lokale wateren en we plukken van de eilanden onze bessen en paddenstoelen. De zee is altijd de bron van ons voedsel geweest. Het gaat ons over de natuurlijke balans en dat vertellen we ook onze studenten.”

Aan de overkant van het eilandje, waar het restaurant Cornelius ligt, is de koksschool gelegen. We worden ook verwelkomd door studenten van de koksschool die bij iedere gang de filosofie, de duikervaring of de geschiedenis van het gerecht uitleggen. Zeer betrokken en gedreven vertellen ze een boeiend verhaal en zijn trots op Cornelius.

We worden door de chef meegenomen naar buiten, daar zijn de bassins met diverse schelpen, wieren en krabben uit de baai en het zeewater heeft exact dezelfde temperatuur als in het fjord. Even later lopen we met Haakon de keuken in, met passie en liefde voor seafood en gebruiken ze hun innovatieve culinaire technieken voor de bereiding van het meteorologisch menu. Schitterend om te zien. Na 4 uur worden we weer opgehaald door de boot, stromende regen en gure wind. In Bergen beleef je alle seizoenen op één dag.

Het bericht Tegenstelling in Noorwegen: aquafarming versus de new nordic cuisine verscheen eerst op Mattmo Creative.

Het bericht Ivoorkust Culture scan verscheen eerst op Mattmo Creative.